भारत - भारतीय पहिली सेमीकंडक्टर चिप मोदी सरकार आणि सर्व भारतीय शास्त्रज्ञांची मोठी कामगिरी

दि. ०२/०९/२०२५

भारत - भारतीय पहिली सेमीकंडक्टर चिप

मोदी सरकार आणि सर्व भारतीय शास्त्रज्ञांची मोठी कामगिरी

केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी मंगळवारी सेमिकॉन इंडिया २०२५ परिषदेच्या उद्घाटनप्रसंगी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना भारताची पहिली स्वदेशी विकसित विक्रम-३२-बिट चिप सादर केली.

सेमीकंडक्टर्सना आधुनिक युगाचा "डिजिटल हिरा" संबोधून पंतप्रधान मोदी म्हणाले, "तेल हे काळे सोने होते, पण सेमीकंडक्टर चिप्स डिजिटल हिरा आहेत.
विक्रम-३२ बिट चिप म्हणजे काय?

विक्रम-३२, ज्याला अधिकृतपणे VIKRAM3201 म्हटले जाते, हा अंतराळ मोहिमांसाठी पात्र असलेला पहिला पूर्णपणे स्वदेशी ३२-बिट मायक्रोप्रोसेसर आहे.

भारतीय अंतराळ संशोधन संघटना (ISRO) च्या सेमीकंडक्टर प्रयोगशाळेने (SCL), चंदीगडने हे विशेषतः रॉकेट प्रक्षेपण आणि अवकाश वातावरणाच्या अत्यंत कठीण परिस्थितींना तोंड देण्यासाठी बनवले आहे.

मूळ
विक्रम-३२ चिप विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर (VSSC) द्वारे डिझाइन केली गेली होती आणि पंजाबमधील मोहाली येथील SCL च्या १८०nm CMOS सुविधेत तयार केली गेली होती. ही VIKRAM1601 चा उत्तराधिकारी आहे, जो २००९ पासून ISRO च्या प्रक्षेपण वाहनांना चालना देणारा १६-बिट मायक्रोप्रोसेसर आहे. नवीन प्रोसेसर औपचारिकपणे मार्चमध्ये ISRO च्या कार्यक्रमात KALPANA-3201 नावाच्या दुसऱ्या चिपसह समाविष्ट करण्यात आला.

वैशिष्ट्ये
द विक्रम-३२ हे ३२-बिट आर्किटेक्चरवर बनवले आहे, जे ते मोठ्या प्रमाणात डेटा अधिक कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यास अनुमती देते.

ते फ्लोटिंग-पॉइंट कॉम्प्युटेशनला समर्थन देते, ज्यामुळे ते एरोस्पेस आणि सॅटेलाइट मोहिमांमध्ये आवश्यक असलेल्या जटिल गणना हाताळण्यास सक्षम होते.

प्रोसेसर अंतराळ अनुप्रयोगांसाठी तयार केलेल्या कस्टम इंस्ट्रक्शन सेट आर्किटेक्चर (ISA) वापरते.

ते एरोस्पेस अभियांत्रिकीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाणारे Ada भाषेतील प्रोग्रामिंगला समर्थन देते.

कंपायलर, असेंबलर, लिंकर आणि सिम्युलेटर सारखी सर्व सहाय्यक सॉफ्टवेअर साधने ISRO ने इन-हाऊस विकसित केली आहेत.

C प्रोग्रामिंग भाषेसाठी समर्थन जोडण्यासाठी देखील काम सुरू आहे.

अवकाशाच्या पलीकडे वापर
जरी विक्रम-३२ प्रामुख्याने उपग्रह आणि रॉकेटसाठी बनवले गेले असले तरी, त्याची मजबूत रचना ते इतर महत्त्वाच्या क्षेत्रांसाठी देखील योग्य बनवते. संभाव्य अनुप्रयोगांमध्ये संरक्षण प्रणाली, एरोस्पेस तंत्रज्ञान, प्रगत ऑटोमोटिव्ह सोल्यूशन्स आणि उच्च-विश्वसनीयता ऊर्जा प्रणालींचा समावेश आहे.

विक्रम-३२ चा विकास हा २०२१ मध्ये सुरू झालेल्या इंडिया सेमीकंडक्टर मिशन आणि डिझाइन-लिंक्ड इन्सेंटिव्ह (DLI) योजनेअंतर्गत एक मोठी उपलब्धी आहे. ते आयात केलेल्या मायक्रोचिप्सवरील भारताचे अवलंबित्व कमी करते आणि एक मोठे पाऊल आहे. आत्मनिर्भर भारत (स्वावलंबित भारत) कडे.

सेमिकॉन इंडिया २०२५
सेमिकॉन इंडिया २०२५ परिषद ही तीन दिवसांची परिषद आहे जी देशात एक मजबूत आणि लवचिक सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम तयार करण्यावर लक्ष केंद्रित करते. या कार्यक्रमात चिप फॅब्रिकेशन, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, प्रगत पॅकेजिंग, संशोधन आणि विकास, गुंतवणूक संधी आणि राज्यस्तरीय धोरणे यावरील सत्रांचा समावेश आहे.

परिषदेत, सरकारने घोषणा केली की त्यांनी सहा राज्यांमधील १० प्रमुख प्रकल्पांमध्ये १.६० लाख कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीला मान्यता दिली आहे. पाच नवीन सेमीकंडक्टर युनिट्सचे बांधकाम आधीच सुरू झाले आहे. सरकार डीएलआय योजनेअंतर्गत २३ हून अधिक डिझाइन स्टार्टअप्सना देखील पाठिंबा देत आहे.