ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਭਗਵਾਨ ਖੁੱਦ ਦੀਵਾ ਨਹੀ ਜਗਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇ ਬਚਾ ਜਕਦਾ ਹੈ?

ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਭਗਵਾਨ ਖੁੱਦ ਦੀਵਾ ਨਹੀ ਜਗਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇ ਬਚਾ ਜਕਦਾ ਹੈ?” ਇਹ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲਈਏ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੂਰਤੀ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ (ਸੰਕੇਤ/ਪ੍ਰਤੀਮਾ) ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ (ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ), ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ, ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੀਵੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ, ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣਾ ਆਦਿ ਇਹ ਸਭ ਭਗਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮਕਾਂਡ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ “ਜਗਾਉਣ” ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਗਤ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ: “ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਜਗਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ?” ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ: ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗੂੰ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ (ਅੰਤਰਜਾਮੀ)। ਉਹ ਤੇਰੇ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਸਾਹ, ਹਿੰਮਤ, ਸਮਝ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ “ਰੱਬ ਨੇ ਬਚਾਇਆ”, ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰਲੀ ਤਾਕਤ, ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਹੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਆ ਕੇ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੱਥ ਕੱਢ ਕੇ। ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਉਦਾਹਰਣ: ਜੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੱਤੀ ਜਲਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਖੁਦ ਸਵਿੱਚ ਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਜਲੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੈਨਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ “ਸਵਿੱਚ” ਚਾਲੂ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸ਼ਰਧਾ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਨੇਕ ਕਰਮ ਨਾਲ)। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਸੀ:
“ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥
ਤਿਸ ਦੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ ॥”
(ਸਭ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।) ਇਸ ਲਈ ਸਵਾਲ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾ ਜੋ ਦੀਵਾ ਜਗਾਏ ਜਾਂ ਨਾ ਜਗਾਏ ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸੂਝਵਾਂ ਹੈ।
✍🏿🍳ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਸਲਾਹਕਾਰ🙏🏻
ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ
ਮੋਬਾਇਲ +918054400953